Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Ngày Tết của đồng bào vùng cao Bắc Kạn

      Cứ mỗi độ xuân về, khi những cơn mưa phùn lất phất bay trong tiết trời se lạnh, hoa đào, hoa mận khoe sắc trên khắp các triền núi, đồng bào các dân tộc vùng cao Bắc Kạn lại nô nức chuẩn bị đón ngày tết lớn nhất của năm.

      Bắc Kạn là tỉnh miền núi nằm ở phía Đông Bắc của tổ quốc, với 07 dân tộc anh em cùng chung sống. Ngày Tết của người dân Bắc Kạn mang đậm đà phong vị đặc trưng của miền núi vùng cao.

      Dịp lễ tết trọng đại nhất của năm được đồng bào dân tộc rục rịch chuẩn bị từ sau rằm tháng bảy. Khắp các bản làng, nhà nào cũng cố gắng nuôi lấy con lợn béo, trồng rau, trồng đỗ, lạc, chuẩn bị nào là gạo nếp, gạo tẻ để gói bánh chưng, nấu rượu, đồ xôi…

 

Xôi ngũ sắc trong ngày tết của người Tày (nguồn internet)

      Từ 27, 28 tết, đồng bào nơi đây đã thịt lợn tết. Những con lợn to béo nhất được lựa chọn để làm mâm cỗ cúng gia tiên. Ngày này, khắp bản làng đâu đâu cũng rộn rã tiếng cười nói, tiếng dao thớt lanh canh, tiếng vang từ những bước chân vội vã trên mỗi nếp nhà sàn… Khói từ trên cao, khói từ những căn nhà sàn tỏa ra, khói từ những đụn rơm được đốt ngoài sàn, hương rượu nồng nàn lan tỏa, hòa quyện vào nhau trong không khí ngày xuân ấm áp rộn ràng.

      Khác với người dân miền xuôi thường làm bánh chưng vuông, người dân vùng cao Bắc Kạn làm bánh chưng dài. Những chiếc bánh chưng được gói bằng thứ gạo nếp nương thơm ngát cùng thứ lá dong rừng xanh mướt, dưới bàn tay khéo léo của các mẹ, các cô sơn nữ - là món ăn không thể thiếu để dâng cúng tổ tiên, báo hiệu thành quả của một năm làm ăn chăm chỉ, với ngô lúa đầy nhà.

      Những ngày này, ai có dịp đến với vùng cao sẽ thấy nhà nào cũng treo những dây lạp sườn trong bếp. Đó là món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc được chế biến từ thịt lợn, dự trữ để ăn đến tháng giêng.

      Để chuẩn bị đón tết, bàn thờ tổ tiên được dọn dẹp kỹ lưỡng. Người ta buộc bốn cây mía vào bốn góc chân bàn thờ, quan niệm đó là cái gậy để tổ tiên chống trên đường về ăn tết với con cháu. Trên bàn thờ bày biện bánh kẹo, rượu, thịt lợn, thịt gà thanh tịnh để dâng cúng tổ tiên.

      Ngày mùng một tết, đồng bào dân tộc vùng cao Bắc Kạn kiêng phơi phóng, quét tước nhà cửa. Họ quan niệm đó là những thứ lộc trời ban cần được giữ trọn vẹn trong nhà. Sáng mùng một tết, khi mâm cỗ cúng gia tiên vừa hết một tuần nhang, con cháu quây quần cùng thụ lộc. Ngày này người ta kiêng nói to, không khí vui vẻ đầm ấm, thiêng liêng. Ngày mùng hai tết, đồng bào có tục sang chúc tết ông bà nội ngoại, họ hàng, làng xóm. Mỗi gia đình đều có lệ mời chén rượu nồng khi khách tới chúc tết, coi đó là lộc đầu năm. Ngày mùng ba tết, trong làng bản thường tổ chức các lễ hội với những trò chơi truyền thống như: Ném còn, đấu vật, đánh khăng, đánh đáo, bịt mắt bắt dê, đu quay…

      Đồng bào nơi đây quan niệm tết vẫn còn đến hết cả tháng giêng. Mùng 7 tết, người ta xuống đồng làm lấy ngày tốt để cầu mong một năm mới mùa màng tươi tốt, bội thu. Đến ngày 15, khắp các bản làng lại rộn ràng ăn Tết lại, giống như tết rằm tháng giêng của người Kinh.

      Ngày tết đến thăm nhà của đồng bào vùng cao Bắc Kạn, chủ nhà sẽ tiếp khách bằng những món rất đặc trưng như: Bánh khảo, pẻng phạ (bánh trời), bỏng. Đó là thứ quà do những người phụ nữ trong gia đình kỳ công chế biến từ những nông sản sẵn có như: Gạo nếp, mật mía. Hương vị của những món quà tết ấy dẻo ngọt, đậm đà như chính tấm lòng chân thật, mến khách của đồng bào vùng cao nơi đây.

      Một mùa xuân mới lại về trên mảnh đất vùng cao Bắc Kạn với sắc hồng của hoa đào, của đôi má người sơn nữ, sắc trắng tinh khôi của hoa mận hoa mơ, sắc xanh của áo chàm, của núi rừng, những câu sli, câu lượn ngọt ngào, đắm say… Những nét đặc trưng riêng của mùa xuân Bắc Kạn sẽ không thể phai mờ đối với mỗi du khách mỗi lần có dịp lên thăm./.

Tác giả:  Nguyễn Nga
Nguồn: